محمدرضا کریمی       نوشته امر محتومِ جوامع امروزین است. بدون آن هیچ برکشانی‌ای[1] رخ نخواهد داد. یکی از ریشه‌های بن‌بستِ کنونی جامعه‌ی ایران را می‌توان در به محاق رفتن نوشتار جست. اظهار نظرهای بی‌استدلال، بریده‌نوشته‌هایِ تهینای[2] شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و پاره پاره گفتارهای[3] نشریات که همگی بر بنیاد مفهوم‌زدایی ایستاده‌ند/  ‌اند را نمی‌توان در شمار نوشتارها آورد. نوشته -در کلیتِ خود- برآمده از ساخت اندیشگانیِ منسجم است. چه برخاسته از زمین گفتمان انتقادی باشد و چه ستونِ نگه‌د‌ارنده‌ی ساختار مسلط، چنین انسجامی را در قالب منطق یا نامنطق خاص خود باید داشته باشد؛ چرا که برآیند کشاکش زبانی است و بدون ایستادن در جایگاه زبانی مشخص، نمی‌توان آن را تحقق بخشید. نشریات، کتاب‌ها، شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و دیگر اشکالِ این‌چنینی، تعین‌بخش نوشته‌ها هستند. هر کدام به عنوان سامانه‌هایِ در پیوند با یک‌دیگری نمایان می‌شوند که پیوندِ ساخته-سازنده‌ی دیالکتیکی‌ای با یک‌دیگر و با اجتماع دارند. مجموعه واژگان، به محضِ

محمدرضا کریمی     شکست امری انتخابی نیست. بنا به دلایل بسیاری به افراد تحمیل می‌شود. نمی‌توان بر فراز عرش داوری ایستاد و شکست خوردگان را به صرف شکست خوردنشان، بازخواست کرد. افزون بر آن، «داوری کردن» که جای خود؛ در سپهر اجتماع، تمامی داوران باید پس از نشان دادن نسبت خود با کشاکش‌های اجتماعی، زبان باز کنند. پس هر آن‌چه جز این است، ملامت خواهد بود و تیغ ملامت‌گران بر پا بر راه نهادگان کارگر نخواهد افتاد. در این دم که ابتذال همه‌گستر شده، دست گذاشتن بر روی کنش و آغازیدنش، با آزمون و خطا هم‌راه خواهد بود. صد البته که دست‌آوردهای تاکنونی را نیز باید پاس داشت؛ اما دست یازیدن به کُنهِ هر دست‌آوردی، نیازمند رو‌به‌رو شدن با شکست‌هایی‌ست که زخم‌ها بر پیکرهایمان انداخته‌اند. چه کسی است که با روی خوش، خواهان پیموندن چنین راهی باشد؟ سری سوم روزنامه را با پذیرش شکست‌های پیشین و با تلاش برای

کاتیا شوِنک[1] مترجم: محمدرضا کریمی       لایحه‌ی قانونی جدید ایالت فلوریدا، دربردارنده‌ی الگوی مالی‌ای است که به دولت‌های محلی سراسر ایالات متحده اجازه می‌دهد تا علی‌رغم ریسک مالی فزاینده‌ای که وجود دارد، مبالغی تقریبا نامحدود را در جنگ اسراییل سرمایه‌گذاری کنند.   رون دی‌سانتیس[1] ، فرمان‌دار جمهوری‌خواه فلوریدا، در آستانه‌ی ممنوع‌ کردن هر گونه معیارسنجی ریسک مالی در هنگامی‌ست که دولت‌های محلی از پول عمومی برای سرمایه‌گذاری در اوراق قرضه‌ی تامینمالی دولت اسراییل استفاده می‌کنند. این تصمیم در حالی اتخاذ می‌شود که تنها چند ماه پیش، یکی از نهادهای بزرگ اعتبارسنجی، نسبت به ریسک نکول این اوراق هشدار داده و احتمال داده بود که این اوراق به سطح «بی‌ارزش»[2] تنزل خواهند یافت. سیاست‌مداران فلوریدا با ایجاد این معافیت ویژه و اجازه‌ی سرمایه‌گذاری نامحدود در یک کشور خارجی که در آستانه‌ی جنگ منطقه‌ای قرار دارد، اکنون در آستانه‌ی سوق دادن سهم بسیار بیش‌تری از پس‌انداز دولت‌های محلی به سمت

حسن معارفی‌پور         آشنایی مارکس با نقد اقتصاد سیاسی   آشنایی جدی مارکس با نقد اقتصاد سیاسی، به آشنایی و دوستیش با انگلس بازمی‌گردد. در ژانویه‌ی 1844، انگلس مقاله‌ای با عنوان « نقدی کوتاه بر اقتصاد سیاسی » به آلمانی در «راینیشه تسایتونگ» منتشر کرد که ابتدا ازسوی مارکس جدی گرفته نشد. مارکس پس از آن‌که آلمان را به مقصد پاریس ترک کرد، در تبعید به ‌همراه روگه، انتشار «سالنامه‌ی آلمانی-فرانسوی» را آغاز نمود. در پاریس، بعد از آن‌که در کتاب «نقد فلسفه‌ی حق هگل» حساب خود را با هگل و فوئرباخ روشن کرد، به پیشنهاد انگلس، کار روی نقد اقتصاد سیاسی را به‌صورت جدی شروع کرد که حاصل آن «دست‌نوشته‌های اقتصادی-فلسفی» بود؛ اثری که تا سال 1932 منتشر نشد و ناشناخته ماند. مارکس در مقدمه و پیش‌گفتار «نقد اقتصاد سیاسی» و دیگر آثارش، هرچند به‌طور ضمنی ایده‌های آن دوران خود را در متن‌های مختلف تکامل بخشید

محمدرضا کریمی     بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، در دو اثر کلیدی خود، «صلح پایدار»[1] و «تروریسم: چگونه غرب می‌تواند پیروز شود»[2]، کوشیده است تا دستگاهی ایدئولوژیک برای بازنویسی تاریخ، پاک‌سازی سیاسی خشونت استعمارگرایانه‌ی صهیونیسم و برای توجیه ماشین کشتار و اشغال‌گری اسراییل، گفتمانی هژمونیک فراهم آورد. این دو نوشته را نمی‌توان «تحلیل» یا  «تاریخ‌نگاری» خواند؛ بلکه باید آن دو را به عنوان اسناد ایدئولوژیک و ذیل سامانه‌ای گفتاری که به شکلی صیقل‌خورده، تاریخ را به ابزارِ خشونت سیاسی بدل کرده، دروغ را به امر اخلاقی پیوند زده و ترور دولتی را به زبان انسان‌دوستی ترجمه می‌کند، فهمید. نتانیاهو در این آثار خود را فراتر از مقام یک سیاست‌مدار و چونان یک «پیش‌گوی حقیقت»، یک سوژه‌ی حامل «فرمان تاریخی» و یک قوم‌شناسِ آگاه به سرنوشت ملت‌ها معرفی می‌کند. او در مقدمه‌ی «صلح پایدار» با روایتی آمیخته به اندوه قومی، خود را وارث رنجی چندهزارساله می‌نامد که باید به «سرزمین یگانه‌ی

محمدرضا کریمی         هنگامی که آتش برافروخته باشد، پندار خاموش بودنش خطایی‌ست بزرگ. آتش جنگ طبقاتی مدت‌هاست که برافروخته است. ستیزه‌های ناگزیرِ میان لایه‌های ناهم‌تراز درون طبقه‌ی سرمایه‌داری همواره پیرامون چنین جنگی پیدا و پنهان می‌شوند. ناآگاهی از این روند، افراد را در مواجهه با گوناگونی‌های چنان ستیزه‌هایی، آشفته می‌سازد. آشفتگی‌ای که منجر به پدیداری گمانه‌هایی در قالب نظریه‌هایی گردیده که هر چهره‌ی ناآشنای ستیزه را در قالب «وضعیت استثنایی» صورت‌بندی می‌کنند. سرمایه‌داری کلیتی است که با رسمیت‌بخشی به ابتذال، خود را حفظ می‌کند. هر چند ستیزه‌های مداوم درون آن، امکان پاره کردن دیواره‌هایش را در اختیار کنش‌گران می‌گذارد؛ اما از آن‌رو که سازوکارهای سرکوب‌گرانه‌ی بسیاری دارد همواره خود را حفظ می‌کند. در واقع در حرکت‌های هم‌زمان، هم با اتکا به دستگاه ایدئولوژیک دولتی و رسانه‌ای به عادی‌سازی وضعیت بحرانی می‌پردازد و هم بیشینه‌ی منتقدین خود را به واکسن‌هایی بدل ساخته که در دقایق بحرانی، به سرکوب

حسن معارفی پور           از همان سال‌های کودکی با افسانه‌ها و روایت‌های فراوانی درباره‌ی حمه سور یا همان حسین مرادبیگی، آشنا بودم. در میان مردم ساده‌دل روستاها، اغراق در نقل داستان‌ها امری رایج است، اما آن‌چه در میان همه‌ی این روایت‌ها برایم به‌طور مسلم واقعیت داشت، این بود که هیچ‌کس بی‌دلیل درباره‌ی کسی این‌چنین بزرگ‌نمایی نمی‌کند. حمه سور به عنوان نخستین فرمانده‌ی نظامی کل نیروهای کومه‌له، رهبر عملیات خلع ‌سلاح سپاه مرتجع رزگاری که گروهی شبه‌فاشیستی بود ، یک پارتیزان زبده و قهرمانی فروتن و بی‌ادعا، حقیقتا انسانی استثنایی بود. او نه‌تنها از بنیان‌گذاران اصلی کومه‌له به‌شمار می‌رفت، بلکه از مدافعان سرسخت مارکسیسم انقلابی و کمونیسم نیز بود. برخلاف اغلب فعالان موسوم به «چپ» در خارج از کشور که یا از نظریه تهی هستند یا با روشن‌فکری خصومت دارند، حمه سور شخصیتی بود توانا، نظریه‌پرداز، و یک روشن‌فکر انقلابی جسور. او انقلابی‌ای حرفه‌ای به معنای دقیق

حسن معارفی پور           در اعتراض به جریان انحرافی موسوم به «آنتی‌دویچ» و تمامی گروه‌هایی که با ادعای آنتی‌فاشیسم در تظاهرات اول ماه مه آلمان حضور می‌یابند اما در عمل مدافع سیاست‌های اشغال‌گرانه و نژادپرستانه‌ی دولت اسراییل‌اند، لازم است به سکوت ساختاری چپ اتونومیستی و بخشی از بدنه و رهبری حزب چپ آلمان توجه کنیم. این نیروها که خود را وفادار به سنت‌های ضدفاشیستی معرفی می‌کنند، در برابر جنایات مستند علیه مردم فلسطین (از جمله محاصره، بمباران گسترده، تخریب زیرساخت‌ها و کشتارجمعی) سکوت پیشه کرده‌اند. درحالی‌که بسیاری از نیروهای ضد‌فاشیستی رادیکال، از جمله کمونیست‌ها، دانشجویان، و فعالان ضد‌استعماری در یک سال گذشته در برابر موج سرکوب دولتی در آلمان ایستادگی کرده و با سازمان‌دهی خیابانی از مردم فلسطین حمایت کرده‌اند؛ جریان‌های یاد شده در سکوت یا هم‌دلی ضمنی با دولت آلمان و سیاست‌های سرکوب‌گرانه‌ی آن باقی مانده‌اند. این دولت که از نظر مالی و سیاسی یکی

حسن معارفی‌پور           مارکس و انگلس در «ایدئولوژی آلمانی»، ماتریالیسم تاریخی را با ارایه‌ی توسعه‌ی جامعه‌ی بشری و تاریخ آن از مسیر عملِ مردم به‌عنوان کنشگران عینی، گسترش داده و درصدد تصفیه‌ حساب سیاسی-ایدئولوژیک با جریان هگلی‌های جوان ازجمله برونو باوئر، لودویگ فوئرباخ و ماکس شتیرنر، برآمدند. به‌نظر می‌رسد مارکس و انگلس ضمن آن‌که جهان‌بینی‌های یادشده را مورد انتقاد قرار دادند، هر بار به صورت سیستماتیک در پِی تصفیه‌حساب ایدئولوژیک با یک جریان فکری یا یک متفکر بوده‌اند. در همین دوره‌ است که شاهد نقدِ تندوتیز مارکس و انگلس به پرودون و پرودونیسم، و نیز به سوسیالیسم خیالی و حقیقی هستیم. نقدهای آن‌ها همچنین شخصیت‌ها و پیشگامان سوسیالیسم تخیلی هم‌چون سن سیمون، رابرت اوون، جان چارلز لئونارد سیسموندی و چارلز فوریه را نیز دربرمی‌گیرد. بخش زیادی از سوسیالیست‌های خیالی اگرچه از تمدن بی‌زاری می‌جُستند؛ اما به‌جز چارلز فوریه، هیچ‌ کدام خواهان بازگشت به رویای کمونیسم اولیه

      همان‌گونه که در هر شهر یا منطقه‌ی صنعتی، احتمال بروز حوادثی چون آتش‌سوزی وجود دارد، در بنادری مانند بندر رجایی نیز این احتمال یک واقعیت آماری و فنی تلقی می‌شود. چنین امکانی نه استثنا، بلکه بخشی از منطق فعالیت‌های پرریسک در زیرساخت‌های بزرگ حمل‌ونقل و لجستیکی است. به همین دلیل، مجموعه‌ای از پروتکل‌های استاندارد و دستورالعمل‌های ایمنی برای مواجهه با این‌گونه بحران‌ها، از پیش طراحی و تدوین می‌شوند تا در صورت وقوع حادثه، آسیب‌های جانی و مالی به حداقل برسند. با این حال، آن‌چه در فاجعه‌ی اخیر بندر رجایی رخ داده، نشان می‌دهد که این پروتکل‌ها صرفا در سطح اسناد صوری و غیرعملیاتی باقی مانده‌ و افزون بر آن، در میان مدیران هیچ‌گونه آمادگی ذهنی، ساختاری و اجرایی برای فعال‌سازیشان وجود نداشته است. هرچند گاه‌به‌گاه مانورهایی با عناوین تمرین‌های آتش‌نشانی و اطفای حریق در بندر برگزار می‌شد؛ اما این مانورها از حیث طراحی، گستره‌ی پوشش، و میزان

محمدرضا کریمی           دو سال از آغاز جنگ داخلي در سودان مي‌گذرد. جنگي كه از همان ابتدا به بحراني بنيادين براي موجوديت اين كشور و زیست ميليون‌ها انسان تبدیل گردید. تنش‌هاي ريشه‌دار ميان ارتش سودان به فرماندهي عبدالفتاح البرهان و نيروهاي شبه‌نظامي «نيروهاي پشتيباني سريع» تحت رهبري محمد حَمدان دَقَلو (حمِدتي)، در پانزدهم آوريل 2023 به مرحله‌ي انفجار رسيد و سودان را به ورطه‌ي جنگي تمام‌ عيار كشاند. جنگي كه بر اساس گزارش نهادهاي بين‌المللي، به وخيم‌ترين بحران آوارگي داخلي در جهان مبدل شده است.[1] از آغاز اين بحران، حدود 14 ميليون نفر آواره شده‌اند، بيش از 150 هزار نفر جان باخته‌اند، و ميليون‌ها نفر با خطر گرسنگي و ابتلا به بيماري‌هاي واگيردار مواجه هستند.[2] تقسيم قهري سودان به دو منطقه‌ي نفوذ (ارتش در خارطوم و شرق كشور و نیروهای پشتیبانی سریع در غرب) هم‌راه با گسترش درگيري‌ها به دارفور و ايالت الجزيره، شرايط انساني را

محمدرضا کریمی             در همایشی با عنوان «تجلیل از زنان کارگر»، مقامات جمهوری اسلامی از جمله احمد میدری (وزیر کار) و فاطمه محمدبیگی (رییس فراکسیون زنان مجلس)، با بیانی به ظاهر هم‌دلانه از وضعیت زنان کارگر سخن گفتند.1 از دست‌مزد پایین، فقدان بیمه، فشارهای کارفرمایی برای پرهیز از بارداری و مشاغل پرزحمت حرف زدند و در پاسخ، توسعه‌ی مشاغل خانگی، اشتغال دیجیتال و افزایش مرخصی زایمان را به‌عنوان راه ‌حل‌های «عادلانه» معرفی کردند. این گفتمان، در بطن خود، چیزی جز بازتولید نقش‌های سنتی، تحکیم نولیبرالیسم، و ایدئولوژی‌سازی از فقر نیست. آن‌چه به‌ نام عدالت جنسیتی عرضه می‌شود، در واقع پوششی برای مدیریت محافظه‌کارانه‌ی رنج زنان، پنهان‌سازی تضاد طبقاتی و خنثی‌سازی کنش رادیکال آنان است. این نوع گفتمان، دعوتی‌ست به فرورفتن در سپهر فرهنگی موجود. بنابراین، حتی بر تغییرات نمادین و فرهنگی نیز تاکید نمی‌ورزد؛ چه رسد به آن که مناسبات عینی کار، مالکیت و استثمار

برتولت برشت مترجم: حسن معارفی‌پور         سرزمین من نیست جایی که اجبار آوارگیم کشانده است. چه کنم! در ازای جامی شراب مردافکن، مگر چیزکی دارم تا شاید تاخت بزنم   با گام‌هایی ناامید راه‌های رفته را درمی‌نوردم.   دم به دم نامم را می‌پرسند می‌گویند هجی کن، هجی کن به  خود می‌گویم چه خوب که نام آن بزرگوار که نام من است، برایتان آشنا نیست.   بی‌ارزش است مهارت‌های کاری‌ام در سیستم‌تان شما به من بدگمان‌اید من ‌هم کارگر گوش‌به فرمان شما هرگز، هرگز نخواهم بود.

نویسنده: اوزو توپراک تخلیص و ترجمه: مجید حمه‌رش         اول ماه مه یک روز عادی نیست. روزِ اتحاد، همبستگی و مبارزه‌ی طبقه‌ی کارگر جهانی‌ست. در بسیاری از کشورها، حتی اگر به‌عنوان جایگزینی برای تعطیلاتِ مذهبی یا ملی شناخته نشود، ورودِ اول ماه مه به تقویم‌ها به‌عنوان یک روز تعطیل، سهمِ زیادی از مداخله‌ی طبقه‌ی کارگر دارد. این‌که در بیش از صد کشور، این روز به‌عنوان تعطیلِ مشترک شناخته می‌شود، خود معنای دیگری دارد. به همین دلیل، تعطیلیِ اول ماه مه حاملِ معانیِ دیگری‌ست. این فقط یک روز تعطیل نیست، بلکه روزی‌ست که طبقه‌ی کارگر در سراسر جهان، روحی مشترک را احساس می‌کند. این خود در برابرِ یورشِ بی‌مرزِ سرمایه‌داری و خشونتش، ایستادگی‌ای انسانی و وجدانی‌ست. وحشی‌گریِ موجود در ذاتِ روابطِ تولیدِ سرمایه‌داری، فراتر از رفتارِ فردیِ سرمایه‌داران است. اول ماه مه هم‌چنین نشان‌گرِ بهایی‌ست که طبقه‌ی کارگر در برابر این وحشی‌گری پرداخته است. در این معنا، سرمایه‌داری

مون راش           سریال «تاسیان» اگرچه ظاهرا می‌کوشد روایتی پُرکشش و دراماتیک بیافریند، امّا در اهداف پنهان روایت‌پردازی خود به بازتولید روایت‌هایی می‌پردازد، که نه تنها با واقعیت تاریخی فاصله‌ دارند؛بلکه با روی‌کردی عامدانه و گرایش‌محور، تصویری تحریف شده و جهت‌دار از گذشته ارایه می‌دهند. روایتی که نه از سر ناآگاهی، بلکه با هدف تاثیرگذاری بر حافظه‌ی جمعی و بازنویسی ذهنیت تاریخی جامعه شکل گرفته است. این دست‌کاری‌ها صرفا برای تسلط بر بازخوانی‌های تاریخی نیستند، بلکه به وضوح در جهت منافع سیاسی معینی قرار دارند. «تاسیان» هنر را به ابزاری در خدمت پروژه‌های فکری‌ـ‌سیاسی تقلیل می‌دهد و با بهره‌گیری از بازنمایی‌های جهت‌دار و دور از واقعیت تاریخی، افکار عمومی را به‌سوی قرائت مطلوبِ سازندگانش سوق می‌دهد. یکی از مهم‌ترین نقدهایی که بر «تاسیان» وارد است، بهره‌گیری بی‌ارجاع از داستان زند‌گی سیدحسن فنونی [صانعی]-بازجوی ساواک-‌ است؛ روایتی مبتنی بر واقعیت که بی‌هیچ‌ اشاره‌ای به خاستگاه تاریخیش، به